tumTumbuca

Peony: Mudumbu wa Mapasa wa Peony

Aug 12, 2025

Lekani uthenga

Peony ndimoza mwa maluŵa 6 ghakumanyikwa gha mu charu chane chakale. "Chomene" mu mazgu ghakuti "Pakati pa maluŵa mazana, zina lake ndilo lakale chomene" likuyowoya za peony. Zina lakuti "peony" likalembeka pakwamba mu "Shennong Bencao Jing" (Classic ya Shen Nong ya Materia Medica) mu nyengo ya mafumu gha Qin na Han. Chifukwa cha kawonekero kake kakutowa na mtundu wake wakuwoneka makora, likuyana waka na lizgu la Chitchaina lakuti "婥約" (婥約), ilo likulongosora kawonekero kakutowa, ndicho chifukwa chake zina lakuti "shaoyao." Likumanyikwaso kuti "jiangli," "moguhua," na "lanweichun."

Cui Bao wa Jin Dynasty wakalemba mu buku lake lakuti "Gujin Zhu" (Mazgu ghakukhwaskana na nyengo zakale na za mazuŵa ghano): "Pali mitundu yiŵiri ya peony: peony wa herbaceous na peony wa khuni. Peony wa khuni wali na maluŵa ghakuru, ghakufipirwa ndipo kanandi wakuchemeka peony." Ufumu wa Tang ukayowoyangaso za peony kuti "peony wa nkhuni." Ntheura, peony na peony vikumanyikwa kuti "maluwa ghaŵiri ghakuzirwa chomene." Mawonekero gha maluŵa ghawo ghakuyana waka, ghakupambana pa umo ghakuwonekera nga ni utheka na makuni. Nyengo yinyake Li Shizhen wakati, "Pakati pa maluŵa ghose, peony ni wakwamba ndipo peony ni wachiŵiri. Ntheura, ŵanthu ŵakuchema peony kuti themba la maluŵa ndipo peony ni nduna ya maluŵa." Ici cikapangiska kuti peony yiŵe nduna ya maluŵa. Peony ni chakumera chambura kumara icho chili na maluŵa ghakuru gha mitundu yakupambanapambana. Ivyo vili na maluwa ghachoko waka vikuŵa na maluwa ghamoza, gha lotus, gha chrysanthemum, na gha rose, apo ivyo vili na maluwa ghanandi ghakuŵa ghakuwoneka nga ni terrace, laurel, mphete ya golide, korona, na hydrangea. Mitundu ya mawonekero gha maluŵa yingafika pa khumi. Maluwa ghake ghakuŵa ghakuwoneka makora ndiposo gha mitundumitundu, ndipo ghakuŵa ghatuŵa, ghakubiriŵira, gha chikasu, gha pinki, gha lavender, gha pepo- ghaswesi, ghaswesi, na gha mitundu yinandi, ndipo gha pepo- ghaswesi na gha pinki ndigho ghakuwoneka chomene. Peonies wakuphuka kufuma mu Meyi mpaka Juni, kumapeto kwa nyengo ya chilimwe. Chifukwa chakuti maluŵa gha peony ghakagwiriskirika nchito mu nyengo zakale kuti ghamanyike mazgu gha zuŵa gha Qingming na Lixia, mazgu gha ŵanthu ghakuti "Penjani peonies mazuŵa ghatatu panyuma pa Lixia" ghathandazgika.

Peonies ndiwo ŵakukhala mu charu chane na kumpoto kwa Asia. Vikuzizima-vikuzizima ndipo vikusintha, ndipo vikulimika nga ni vyakumera vyakukongozga. Iwo ŵakaŵako pambere vipambi vya peonies vindaŵeko, ndipo vikaŵako vyaka vyakujumpha 4,000 ivyo vyajumpha. Pakuŵa charu icho chili na mitundu yakupambanapambana na mtundu wa Paeonia, charu chane chili na pafupifupi chigaŵa chimoza-chitatu cha mitundu ya Paeonia pa charu chose. Ntheura, charu chane ni malo ghakugaŵira mitundu ya peony ya mu thengere ndiposo malo ghakulima mitundu ya peony.

Kulima kwa peony kukayamba mu nyengo ya Ufumu wa Xia. Mu nyengo ya Mafumu gha Wei, Jin, na Southern na Northern, charu chane chikamba kuŵika na kuŵeta vipambi vya peonies vyakuthengere. "Nyumba ya Jin Palace" yikuyowoya kuti: "Nyumba ya Jin yikuchemeka Huizhang, ndipo mabedi 6 gha peonies ghakubzalika panthazi pa holo." Ŵanthu ŵakagwiliskiranga ntchito maluwa gha peonies kuti ŵajitozge ku khoti la themba. Mu nyengo ya Sui na Tang Dynasties, ŵanthu ŵakamba kutemwa chomene maluwa gha peonies, ndipo ŵanthu ŵakamba kulima chomene. Ŵakambaso kuwoneka mu manyumba gha ŵanthu ŵambura kumanyikwa, ndipo ndakatulo zakupatulika kwa iwo zikamba kuwoneka. Ndakatulo ya Meng Jiao yakuti "Kuwona Maluwa" yikuti: "Nyumba yiliyose yili na maluwa gha peonies, ghakuzika chomene." Pa nyengo ya Ufumu wa Song, mitundu yiphya ya peony yakulima mu minda yikalutilira kuwoneka. "Katalogu ya Peony ya Yangzhou" ya Wang Guan yikulemba mitundu yiphya 8, kusazgapo "Yuyi Huang," "Yanghua Guanzi," na "Yuanhuang Guanzi." Mu nyengo ya mafumu gha Ming na Qing, ŵanthu ŵakamba kutemwa chomene maluwa gha peonies. Ndakatulo ya Liu Kai yakuti "Kuwona Peonies ku Mafumiro gha dazi kwa Msumba" yikuti: "Kuwalo kwa Msumba wa Xiaohuang, peonies yikuphuka, ndipo kuwala kwa mulenji kukuwoneka pa mtunda wa mamailosi ghankhondi panji khumi. Nyumba zikwimilira panthazi na kumanyuma kwa maluŵa, ndipo nyumba yiliyose yikulima nga ni makuni gha mulberry na hemp." Peonies ndiwo ŵakumanyikwa chomene. Pasono, malo agho ŵakulima chomene mu charu chane ni North China, Shaanxi, na kumwera kwa Gansu, ndipo ŵakulimaso chomene mu vyaru vyakujumpha 50, kusazgapo United States, France, Netherlands, na Japan.

Nangauli nchakusuzga yayi kulima na kupwelelera, kweni peonies ghali na misisi yakukhora ndiposo yakukhora iyo yikukhwaskika luŵiro na kuzura na maji. Mapulatifomu ghakukwezgeka ghakwenelera kupanda mu malo agho ghakusuzga kusefukira maji panji vula yinandi.

Ma Peonies ghakukura mu magulu ndipo ghakwenelera kupanda mu malo ghakuru, kupanga "nyanja za maluŵa" zakuziziswa. Mu minda, peonies angaphatikizgika na malibwe kuti ŵawoneke makora. Peonies angagwiriskikiya so nchitu nge maluŵa ngakudumulika pa maukwati. Kuyowoya kwakwamba kwa chakumera ichi kungasangika mu chigaŵa cha "Zhengfeng" cha "Buku la Nyimbo": "Mwanalume na mwanakazi, ŵakusekelera ŵakupeleka peonies." Peony wazgoka chawanangwa pakati pa ŵanalume na ŵanakazi pa nyengo yose ya chibwezi na nyengo yakupatukana, kulongora layizgo la chitemwa panji kujipulika kuti ŵali kuwelera. Ntheura, peony wakumanyikwaso kuti "Jiangli," "Keli," "Heli," na "Licao," ndipo waŵa chimanyikwiro cha chitemwa mu charu chane kufuma mu nyengo zakale.

Ici cikulongora kuti peony ni chakumera cakuzirwa comene ca mu munda, cikupereka malo ghawemi comene na vyakumera mu minda yapadera, kupanga malo gha mu misumba, vyakumera vya mu miphika, maluŵa ghakudumulika, na vinyake vya munda na vyakulima.

Peony nayo ni munkhwala wa chikhalidwe cha ku China, wakuyowoyeka mu "Shennong Bencao Jing" na "Shanghan Zabing Lun." Kafukufuku wa mazuŵa ghano wa vya munkhwala wakulongora kuti peony wali na vinthu vinandi vyakupangika na kemiko, nga ni terpenes, glycosides, tannins, polysaccharides, na alkaloids, ndipo vikulongora kuti vikukoma mabakiteriya na kupwetekeka. Kweniso vikovwira chomene pakukumbuka vinthu na chitetezo cha thupi, ndiposo kuchizga matenda nga ni kuthukira kwa mtima na mphumu. Ntheura, lizgu lakale lakuti "chiuta wa maluŵa" lakuti peony lajumphapo m'paka sono, ndipo pali chifukwa cha ichi.

Itumirani mafumbo